MASIGNCLEAN101

Geçmişten Günümüze Deprem

Geçmişten Günümüze Deprem

Geçmişten Günümüze Deprem

ÖZET

KONU İÇERİSİNDE : 
Depremin oluşumu, türleri, Türkiye'de olan en büyük depremler ve yerleri bulunmaktadır.
Bu makalede, çeşitli veriler değerledirilerek ve derlenerek, ilgili okuyucuya zelzele
hakkında informasyon vermek fakatçlanmıştır. Ülkemizin bir zelzele ülkesi olması ve zelzele şiddet ve
büyüklüğünün sürekli karıştırılması bu yazının derlenmesi gereksinimi ortaya koymuştur.
Ayrıca depremden korunma yöntemleride doğrusu özetlenmiştir.

1. GİRİŞ

Yerkabuğundaki kırılmalar sebebiyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar
halinde yayılarak geçtikleri ortamları sarsma olayına deprem denir. Zelzele,önlenemeyen bir
doğa vakasıdır.( 1-13).
Dünyanın oluşumundan beri, sismik yönden aktif bulunan bölgelerde depremlerin
ardışıklı olarak oluştuğu ve sonucundan da milyonlarca insanoğlunun ve barınakların yok olduğu
bilinmektedir.Bilindiği gibi yurdumuz dünyanın en etkin deprem kuşaklarından birinin
üzerinde bulunmaktadır. Geçmişte yurdumuzda biroldukça yıkıcı depremler olduğu şeklinde, gelecekte
de sık sık oluşacak depremlerle büyük can ve mal yitirilmesine uğrayacağımız bir gerçektir.
Zelzele Bölgeleri Haritası’na nazaran, ülkemizin %92’sinin deprem bölgeleri içerisinde
bulunmaktadır. Son 60 yıl içerisinde depremlerden, 58.000 vatandaşımız hayatını kaybetmiş,
122.000 kişi yaralanmış ve ortalama olarak 411.000 bina yıkılmış veya ağır hasar görmüştür.
Sonuç olarak denilebilir ki, depremlerden her yıl averaj 1.000 vatandaşımız ölmekte ve
7.000 bina yıkılmaktadır(12-13). Türkiye’de 1976-2005 yılları arasında gerçekleşen 38
depremde ortaya çıkan ekonomik hasar 16 milyar dolar oldu. Bir tek Marmara Depremi’nin
zararı 8.5 milyar doları buldu.

*

 Yaşar Üniversitesi 


İşçi,2008
960

2. DEPREMİN OLUŞ NEDENLERİ VE TÜRLERİ

Üzerinde yaşadığımız dünya 6370 km yarıçapına haiz bir küredir. Yeryüzeyinden
dünyanın merkezine kadar olan kısımlar dıştan içe doğru 1.Litosfer (katı) 2.Astenosfer
(viskoz,akıcı) 3.Manto (yarı viskoz,yarı katı) 4.Çekirdek (katı) katmanlarından oluşmaktadır.
Hayatımızı devam ettirdiğimiz kalınlığı 70-80 km olan Litosfer; sıcaklığı 1500-2000 C olan
ve erimiş sakız kıvamındaki Astenosferin üzerinde bulunmaktadır.Litosfer bu sıcak ve viskoz
olan katmanın üzerinde hareket halindedir. Bu hareket sırasında olusan tektonik kuvvetlerin
etkisiyle fay denilen yırtıklar boyunca belirli periyotlarla ani hareketler kaynaklanır.Bu ani
hareketler sonucu meydana gelen titreşimler Litosfer boyunca hareket ederek hasar verici
depremleri meydana getirir. Günümüz teknolojisi ile depremin tam zamanlı tahmin edilmesi
yada ertelenmesi mümkün değildir. .Yerin, yüzeyden derine gidildikçe ısının arttığı
bilinmektedir. Astenosfer de oluşan kuvvetler, özellikle konveksiyon akımları sebebi ile, taş
kabuk parçalanmakta ve birçok “Levha”lara bölünmektedir. Halen 10 kadar büyük levha ve
çok sayıda ufak levhalar vardır. Bu levhalar üzerinde duran kıtalarla birlikte, Astenosfer
üzerinde sal gibi yüzmekte olup, birbirlerine gore insanların hissedemeyeceği bir hızla hareket
etmektedirler(1,2,3,5).
Yerkabuğunu oluşturan levhaların birbirine sürtündükleri, birbirlerini sıkıştırdıkları,
birbirlerinin üstüne çıktıkları ya da altına girdikleri bu levhaların sınırları dünyada
depremlerin oldukları bölgeler olarak karşımıza çıkmaktadır. İtilmekte olan bir levha ile bir öteki
levha içinde sürtünme kuvveti aşıldığı süre bir hareket kaynaklanır. Bu hareket çok kısa bir
zaman biriminde gerçekleşir ve şok niteliğindedir. Sonunda çok uzaklara kadar yayılabilen
deprem (sarsıntı) dalgaları ortaya çıkar. Bu sırada yeryüzünde, bazen gözle görülebilen,
kilometrelerce uzanabilen ve fay isminde olan arazi kırıkları oluşabilir. Bu kırıklar kimi zaman
yeryüzünde gözlenemez, yüzey tabakaları ile gizlenmiş olabilir. Kuramlara göre, herhangibir
noktada, zamana bağımlı olarak, yavaş yavaş oluşan birim deformasyon birikiminin elastikolarak depoladığı enerji, eleştiri bir değere eriştiğinde, fay düzlemi boyunca var olan sürtünme
kuvvetini yenerek, fay çizgisinin her iki tarafındaki kayaç bloklarının birbirine göreli
hareketlerini oluşturmaktadır. Bu olay ani yer değişiklik yapma hareketidir. Faylar, çoğu zaman
hareket yönlerine bakılırsa isimlendirilirler. Daha çok yatay hareket sonucu meydana gelenfaylara ”yön Atımlı Fay”denir. Ülkemizdeki kuzey Anadolu Fayı istikamet atımlı faydır. 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
961
Fayın oluşturduğu iki ayrı blokun birbirlerine göreli olarak sağa veya sola hareketlerinden de
bahsedilebilinir ki bunlar sağ yada sol yönlü doğrultulu atımlı faya bir örnektir. Doğrultu atımlı
faylar şiddeti(tahribatı) büyük olan zelzele üretme potansiyeline sahiptir. Düsey hareketlerle
meydana gelen faylara da ”Egim Atımlı Fay”denir. Fayların çoğunda hem yatay, bununla birlikte
düsey hareket bulunabilir.

2.1. Zelzele Türleri

Depremler oluş nedenlerine göre degişik türlerde olabilir. Dünyada olan depremlerin
büyük bir bölümü yukarıda anlatılan halde oluşmakla birlikte az miktarda da olsa başka
organik nedenlerle de olan deprem türleri bulunmaktadır. Yukarıda anlatılan levhaların hareketi
sonucu olan depremler çoğu zaman tektonik depremler olarak nitelenir ve bu depremler
çoğunlukla levhalar sınırlarında olusurlar.Yeryüzünde olan depremlerin %90’ı bu gruba girer.
Türkiye’de olan depremler de büyük çoğunlukla tektonik depremlerdir. İkinci tip depremler
volkanik depremlerdir. Bunlar volkanların püskürmesi sonucu oluşurlar.Yerin derinliklerinde
ergimiş maddenin yeryüzüne çıkışı sırasındaki fizyolojik ve kimyasal olaylar sonucunda oluşan
gazların yapmış oldukları patlamalarla bu tür depremlerin maydana geldiği bilinmektedir.
Bunlar da yanardağlarla ilgili olduklarından yereldirler ve önemli zarara niçin olmazlar.
Japonya ve İtalya’da olusan depremlerin bir kısmı bu gruba girmektedir. Türkiye’de etken
yanardağ olmadığı için bu tip depremler olmamaktadır. Bir başka tip depremler de çüküntü
depremlerdir. Bunlar yer altındaki boşlukların (mağara), kyaşam ocaklarında galerilerin, tuz ve
jipsli arazilerde erime sonucu oluşan boşlukları tavan blokunun çökmesi ile oluşurlar. Büyük
heyelanlar ve gökten düşen meteorların da küçük sarsıntılara neden olduğu bilinmektedir.
Odağı deniz dibinde olan Derin Deniz Depremlerinden sonra, denizlerde kıyılara kadar oluşan
ve kimi zaman kıyılarda büyük hasarlara yol açan dalgalar oluşur ki bunlara (Tsunami) denir.
Deniz depremlerinin çok görüldüğü Japonya’da Tsunami’den 1896 yılında 30.000 kisi
ölmüştür.

2.2. Deprem Parametreleri

Herhangi bir deprem oluştuğunda, bu depremim tariflenmesi ve anlaşılabilmesi için
zelzele parametreleri olarak tanımlanan bazı kavramlardan söz edilmektedir. Aşağıda doğrusu
bu parametrelerin açıklaması yapılacaktır (1,2,12,13) 
zelzele NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
962
Odak Noktası ( Hiposantr)
Odak noktası yerin içinde depremin enerjisinin ortaya çıktığı noktadır.Bu noktaya odak
noktası yada iç merkez de denir.Gerçekte , enerjinin ortaya çıktığı bir nokta olmayıp bir
alandır , fakat ergonomik uygulamalarda nokta olarak kabul edilmektedir.
Dış Merkez (Episantr)
Odak noktasına en yakın olan yer üzerindeki noktadır.Burası bununla beraber depremin
en çok hasar yaptığı yada en kuvvetli larak hissedildiği noktadır.Aslında bu , bir noktadan çok
bir alandır.
Odak Derinliği:
Depremde enerjinin açığa çıktığı noktanın yeryüzünden en kısa uzaklığı, depremin
odak derinliği olarak adlandırılır. Depremler odak derinliklerine nazaran sınıflandırılabilir.Bu
sınıflandırma tektonik depremler için geçerlidir.Yerin 0-60 km.Derinliğinde olan depremler
sığ zelzele olarak nitelenir.Yerin 70-300 km.Derinliklerinde olan depremler orta derinlikte
olan depremlerdir.Derin depremler ise yerin 300 km.Den fazla derinliğinde olan
depremlerdir.Türkiye’de olan depremler genellikle sığ depremlerdir ve derinlikleri 0-60
km.Arasındadır..Sığ depremler daha büyük hasarlar yapabilirler.
Öncü zelzele (Foreshock):
Daha büyük bir depremden ya da ana şoktan birkaç saniye ya da birkaç hafta önce
gelen ve büyük depremin kırılma alanının içinde ya da yakınında ortaya çıkan küçük titreme.
Tsunami (Deniz Dalgaları):
Okyanus tabanında meydana gelen büyük çaplı hareketlenme sonucu ortaya çıkan
dev deniz dalgalar ı. 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
963

2.3. Dalga Türleri

’P’ dalgası: Kayıtçılara ilk ulaşan deprem dalgası dır. Hızı kabuğun yapısına göre 1,5
ile 8 km/sn içinde değişir. Tanecik hareketleri yayılma doğrultusundadır (boyuna dalga).
Yıkım etkisi düşüktür. P-dalgaları, basınç /birincil dalgalar (Pressure /Primary waves ) ,
boyuna yada sıkışma dalgalardır. Zelzele dalgalar ı, mekanik dalgalar olup ses dalgaları ile
aynıdır. Ses dalga hızı; havada 330 m/s, suda 1450 m/s, demirde 5000 m/s, granitte 5000 m/s (
1 saniyede 5 kilometre) (1,9,10).
’S’ dalgası: Kayıtçılara ikincil olarak ulaşan deprem dalgasıdır. Hızı ‘P’ dalgasının
hızının yüzde 60’ı ile yüzde 70’i arasında değişir. Tanecik hareketleri yayılma doğrultusuna
dik veya çaprazdır (enine dalga). Yıkım tesiri yüksektir. S- dalgaları enine ( Shear waves,
transverse waves) ve yüzey dalgalar ından oluşur (surface waves, Rayleigh-love) ve kimi zaman
İkincil dalgalar ( secondary waves) olarak bilinir. S dalgaları katı ortamlarda ortaya çıkar. Bu
s-dalgalar ının genlikleri, P-dalgalar ın genliğinden çok daha büyüktürler. Yüzey dalgaları,
büyük genlikte, daha yavaş, uzun süreli yıkıcı dalgalardır. Bunlarda Rayleigh ve Love
dalgaları diye ikiye ayrılırlar.
Şekil. 1. Cisim ve Yüzey Dalgaları (1-9) 
deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
964
Şekil. 2. Sismografla algılanan P ve S dalgaları (1,2,5)

2.4. İlk deprem Ölçüm Cihazları

İlk sismoskop M.S. 132 yılında Çinli felsefeci Chang Heng tarafından icat edilmiştir. Bu
aygıt ayaklı bir çiçeklik üzerine eşit aralıklarla yerleştirilmiş 8 tane ejderha başı ile vazonun
ayağı üzerine yerleştirilmiş 8 tane kurbağadan oluşur . Kurbağların açık olan ağızları
ejderhalara doğru dönüktür. Deprem esnasında ejderlerden bazıları ağızlarındaki bilyeyi
kurbagaların ağzına düşürür. Hangi ejderin bilyesi düşmüşse sarsıntının doğrultusu o yödedir.
Aletin kendi bulunduğu yerde hissedilemeyen ortalama 750 km uzaklıklardaki depremleri
algılayabildiği söylenmektedir. Aletin gövdesini oluşturan vazonun içinde ne tür bir
düzenek olduğu bilinmemektedir. Bu konudaki en yaygın görüş, çiçeklik içine çok duyarlı bir
sarkaç’ın yer aldığı görüşüdür. (1-13)

Şekil.3. İlk deprem sismografları (Replica of Zhang Heng’s seismometer ) 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
965

2.6. Depremin esrarengizklüğü Ve Şiddeti

Magnitüd ve Şiddet arasındaki fark nedir?

Magnitüd depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü; şiddet ise depremin
yapılar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür.
Örnek verecek olursak Türkiye’de 7 Richter büyüklüğünde bir zelzele mercalli şiddet
cetveli’nde 9’a,hatta 10’a karşılık gelirken, Japonya’da aynı büyüklükte bir zelzele mercalli
cetveli’nde 8’e karşılık gelebilir. (1,9,10)

Depremin Magnitüdü Nedir?

Zelzele büyüklüğü(magnitüdü) aletsel büyüklüktür. Kısaca, yer hareketinin sismograf ve
akselograflarla alınan kayıtlarına ve site araştırması denilen, faylanma yapısının ve kırık
uzunluklarının yerinde incelenmesi sonucu tanımlanan, deprem hareketinin mesul olduğu
yerdeki dalga hareketlerinin sayısal ifadesidir.Depremin Magnitüdü, belli bir vakit diliminde
kaydedilen sismogram üzerindeki zelzele dalgalarının genliğinin logaritması olarak
tanımlanır. (Richter-ML, mb, MS, MW) Depremin büyüklügü ise kirilan yüzeyin
büyüklügünü, ve dolayisiyla ortaya çikan enerjinin düzeyini belirten bir ölçüdür. Gerçekte,
depremin büyüklügü bir tek kirilan yüzeyin alani ile oranli degildir. Büyüklügü etkileyen iki
etmen daha vardir: atim ve berklik (rijidite). Atim, kirilan yüzeyin iki tarafinda kalan
kayaçlarin birbirlerine nazaran bagil olarak ne kadar yer degistirdigini belirtir. Depremle olusan
yerkabugu dalgalanmalari yayildigi yöne bagli olarak çok farkli degisimlere ugrayabilir.
Depremi farkli yönlerden ve farkli uzakliklardan izleyebilmis biroldukça simometre ölçümünün
ortalamasi alinarak daha güvenli bir sonuç elde edilir. 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
967
Süreye Bagli Büyüklük (Md)
Daha büyük bir depremin, sismometre üzerinde daha uzun bir süre için salinimlara
yolaçacagi ilkesinden hareket edilir. Depremin, sismometre üzerinde ne kadar uzun soluklu bir
titresim olusturdugu ölçülür ve deprem merkezinin uzakligi ile ölçeklenir. Bu yöntem minik
(M<5.0) ve yakin (Uzaklik<300 km) depremeler için kullanilir.
Yerel (Lokal) Büyüklük (Ml)
Bu yöntem 1935’da Richter tarafindan depremleri ölçmek için önerilen ilk
yöntemdir. Bu yöntem de görece küçük (büyüklügü 6.0’dan az) ve yakin (uzakligi 700
km’den az) depremeler için kullanilir. Dogru degerlerin bulunmasi için sismometrelerin çok
iyi kalibre edilmis olmasi esastir.
Yüzey Dalgasi Büyüklügü (Ms)
Bu yöntem ilk iki yöntemin yetersiz kaldigi büyük depremleri (M>6.0) ölçmek için
gelistirilmistir.Diger yöntemlerin aksine bu yöntemin güvenilirligi uzak mesafeden yapilan
ölçümlerde daha da artar.
Cisim Dalgasi Büyüklügü (Mb)
Yer kabuğunun içinde yayılan dalgalardır. Sismometreler bu dalga türünü de
kaydedebilir.
Moment Büyüklügü (Mw)
Bu büyüklük türü, diğerlerine gore en güvenli olanıdır. Uygulamada, sadece belli bir
büyüklüğün üzerindeki depremler için (M>4.0) Moment Büyüklüğü hesaplanabilir. Deprem
esnasında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü olarak tanımlanmaktadır. Enerjinin doğrudan
doğruya ölçülmesi olanağı olmadığından, ABD Birleşik Devletleri’nden Prof. C.Richter
tarafınca 1930 senelerında bulunan bir yöntemle depremlerin aletsel bir ölçüsü olan
“Magnitüd” tanımlanmıştır. Prof .Richter, episantrdan 100 km. Uzaklıkta ve sert zemine 

zelzele NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?


İşçi,2008
968
yerleştirilmiş özel bir sismografla (2800 büyütmeli, özel süreci 0.8 saniye ve %80 sönümü
olan bir Wood-Anderson torsiyon Sismografı ile) kaydedilmiş zemin hareketinin mikron
cinsinden (1 mikron 1/1000 mm) ölçülen maksimum genliğinin 10 tabanına bakılırsa
logaritmasını bir depremin “magnitüdü” olarak tanımlamıştır. Bugüne dek olan depremler
istatistik olarak incelendiğinde kaydedilen en büyük magnitüd değerinin 8.9 olduğu
görülmektedir(31 Ocak 1906 Colombiya-Ekvator ve 2 Mart 1933 Sanriku-Japonya
depremleri). Genel olarak, cisim dalgalarından hesaplanan magnitüdler (m), ile yüzey
dalgalarından hesaplanan mağnitüdler de (M) ile gösterilmektedir. Her iki magnitüd kıymetini
birbirine dönüştürecek bazı bağıntılar mevcuttur.
Richter Ölçeği bir alet değildir; depremin magnitüdünü tanımlayan matematiksel bir
formüldür. ML (Richter Ölçeği), dalga genliğinin logaritması olarak tanımlanır. Diğer tüm
ölçekler Richter ölçeği temel alınarak geliştirilmiştir. Depremin büyüklüğünü belirlemek
amacı ile güncel olarak ML haricinde dört yolla magnitüd hesaplanmaktadır:
P ve S Dalgalarından ( body-wave magnitude ( mb ) )
mb = log10 (A/T ) + Q( D,h )
Burada A tanecik titreşimlerinin (ground motion) genliği (micron); T peryot (saniye); Q( D,h )
düzeltme unsurü, episantır ile kayıtçı arasındaki uzaklığın ( D -derece ) ve odak derinliğinin
 ( h-kilometre ) fonksiyonu.
Yüzey Dalgalarından ( surface-wave magnitude ( MS ))
MS = log10 ( A/T ) + 1.66 log10 ( D ) + 3.30
Sismik Momentten ( moment magnitude ( MW ) )
MW = 2/3 log10 ( MO ) - 10.7 ( MO: Sismik Moment )
deprem Dalgalarının kayıt süresine bağlı büyüklük

Depremin Şiddeti Nedir?

Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin şiddeti olarak tanımlanır. Şiddetin ölçüsü,
insanların deprem sırasında uykudan uyanmaları, mobilyaların hareket etmesi, bacaların
yıkılması ve toplam hasar gibi çeşitli kıstaslar göz önüne alınarak yapılır. Diğer bir deyişle 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
969
depremin şiddeti, onun yapılar, tabiat ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür. Bu tesir,
depremin büyüklüğü, odak derinliği, uzaklığı yapıların depreme karşı gösterdiği dayanıklılık
dahi değişik olabilmektedir. Depremin şiddeti, depremlerin gözlenen tesirleri sonucunda ve
uzun senelerın vermiş olduğu deneyimlere dayanılarak hazırlanmış olan “Şiddet Cetvelleri”ne
göre değerlendirilmektedir.Her ülkedeki bina kalitesi o ülkenin ekonomik koşullarına bakılırsa
biçimlenir yani, türkiye’de orta kalite sayılabilecek bir bina, japonya’da düşük niteliksayılabilir. Bu izlenimler Şiddet Cetveli’nde hangi şiddet derecesi tanımına uygunsa,
depremin şiddeti, o şiddet derecesi olarak değerlendirilir. Deprem Şiddet Cetvellerinde,
şiddetler romen sayııyla gösterilmektedir. Mercalli Cetveli (MM), XII şiddet derecesini
kapsamaktadır. Bu cetvele nazaran,şiddeti V ve daha küçük olan depremler çoğu zaman yapılarda
hasar meydana getirmezler ve insanların depremi hissetme şekillerine bakılırsa değerlendirilirler.
VI-XII arasındaki şiddetler ise, depremlerin yapılarda meydana getirmiş olduğu hasar ve arazide
oluşturduğu kırılma, yarılma, heyelan gibi bulgulara dayanılarak değerlendirilmektedir.
Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeğidir (Modified
Mercalli (MM) Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeyden
kaynaklanır. Aslabir matematiksel temeli olmayıp bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanır.
Tablo.1. Bu bağlarıntılardan şiddet ve magnitüd değerleri arasındaki dönüşümleri aşağıdaki şeklinde
verilebilir (1-13).
Siddet IV V VI VII VIII IX X XI XII
Richter
Magnitüdü
4 4.5 5.1 5.6 6.2 6.6 7.3 7.8 8.4
Tablo.2. Magnitüdlerine gore yılda tüm dünyada kaç tane deprem olmaktadır?
Tanım Büyüklük senelik ortalama
Çok Çok Şidetli (Great) 8 >= 1
Çok Şiddetli (Major) 7 - 7.9 18
Şiddetli (Strong) 6 - 6.9 120
Orta Şiddette (Moderate) 5 - 5.9 800
hafifçe (Light) 4 - 4.9 6,200 (tahmini)
Çok hafif (Minor) 3 - 3.9 49,000 (tahmini)
Çok Çok hafif (Very Minor) < 3.0 Magnitüd 2 - 3: günde ortalama 
zelzele NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
970

3. TARİHTEKİ BÜYÜK DEPREMLER

İnsanoğlu, Japonya gibi zelzele inşaatı teknolojisinde en ileri düzeydeki ülkelerde dahi
halen tabiat karşısında çaresiz kalırken, bugüne dek tarih süresince gerçekleştirilendepremlerde milyonlarca birey hayatını kaybetti. Bazı depremler tarihte çok büyük yıkımlara
yol açarken, 1556 yılında Çin’in Şançi eyaletinde meydana gelen büyük depremde 830 bin birey
ölmüş, bölgedeki kasaba ve köyler tamamen yok olmuştu.
Çin, Japon, Sovyet ve Amerikan sismologlar, 1960’ların ortalarından başlayarak,
depremin önceden öğrenilmesine yönelik çok sayıda araştırma yapmış oldular. Bu alanda çeşitli
ilerlermeler sağlanmasına rağmen, depremlerin süre, yer ve şiddetinin doğru ve kesin bir
şekilde önceden kestirilmesine ilişkin bir yöntem geliştirilmedi.

Tablo.3. Dünyada meydana gelen büyük depremlerden bazılarının şiddetleri ve yol açtığı can
kayıpları :

Yer Yıl Şiddeti Ölü saysıcaklıkGirit 365 50.000

Antakya 526 250.000
Damgan/İran 856 200.000
Yukarı Mısır 1201 1000.000 (?)
Şançi/Çin 1556 830.000
Kalküta/Hindistan 1737 300.000
Gansu/Çin 1920 8.5 200.000
Tokyo 1923 8.3 99.000
Erzincan 1939 8.0 33.000
Varto 1966 6.5 2.934
kuzey Peru 1970 7.8 67.000
Lice 1975 6.7 2.385
Çaldıran 1976 7.5 3.840
Tangşan/Çin 1976 7.8 8.240
Guatemala 1976 7.5 22.800
İtalya 1980 7.2 2.300
Erzurum-Kars 1983 6.0 1.226
Mexico City 1985 8.1 10.000
San salvador 1986 7.5 1.500
Kuzeybatı Ermenistan 1988 6.9 25.000

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
971
Kuzeybatı İran 1990 7.7 50.000
Endonezya 1992 6.8 1.500
Hindistan 1991 6.1 1.600
Hindistan 1993 6.4 22.000
Kolombiya 1994 1.000
Japonya, Kobe 1995 7.2 6.500
Rusya, Neftegorsk 1995 7.5 1.900
şimal İran 1997 7.1 1.500
Kuzeybatı Afganistan 1998 6.1 5.000
Batı Kolombiya 1999 6.1 1171
Tablo.4. Tarihsel Depremler ( Farklı kaynak,1-13)
Tarih Saat Enlem Boylam Şiddet Yer
BC 222 36.50 28.00 X Rhodos,Cyprus-(Tsunami)
BC 185 36.00 28.00 IX Rhodos,Cyprus
BC 69 36.25 36.10 IX Antakya,Syria
BC 26 37.85 27.85 IX Baf-Cyprus
BC 17 38.40 27.50 IX Manisa,Aydin
24 11 29 40.40 27.70 IX Iznik,Izmit
60 37.90 29.20 IX Pamukkale,Honaz,Denizli
105 38.90 27.00 IX Candarli Bay-Greece
110 37.00 26.00 IX Izmir,Ephesus
13 12 115 36.25 36.10 IX Antakya
127 40.60 37.00 IX Niksar,Ladik,Susehri
155 36.30 28.00 X Rodos,Mugla,Fethiye
03 05 170 40.10 28.00 IX Bandirma,Erdek,Gemlik
177 38.40 27.10 X Izmir,Sakiz,Sisam
245 36.25 36.10 X Antakya
253 39.10 27.15 IX Bergama
325 41.00 29.00 IX Istanbul
334 36.25 36.10 IX Antakya,Beyrut,Cyprus
24 08 358 40.75 29.90 IX Kocaeli,Iznik,Istanbul-(Tsunami)
427 41.00 29.00 IX Istanbul,Izmit,Iznik
08 12 447 40.80 29.60 IX Istanbul,Izmit
14 09 458 36.25 36.10 IX Antakya ve Northern Syria
25 09 478 4080 29.00 IX Istanbul
10 09 506 36.25 36.10 IX Antakya,Samandag
29 05 526 36.25 36.10 IX Antakya,Samandag
29 11 529 36.25 36.10 IX Antakya
06 09 543 40.35 27.80 IX Erdek,Bandirma-(Tsunami)
15 08 553 40.75 29.10 X Istanbul,Kocaeli 

deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?


İşçi,2008
972
30 09 587 36.25 36.10 IX Antakya-(60.000 deaths)
688 38.40 27.00 IX Izmir
715 40.40 29.70 IX Iznik,Istanbul
08 04 859 36.25 36.10 IX Antakya,Lazkiye
16 05 865 41.00 29.00 IX Istanbul
867 36.25 36.10 IX Antakya
869 40.00 44.00 IX Tavin,Erivan (12 000 deaths)
03 09 968 41.15 34.75 IX Kastamonu,Corum,Amasya
26 10 986 41.00 29.00 IX Istanbul,Trace-(Tsunami)
1045 39.75 39.50 IX Erzincan
23 09 1064 40.40 28.90 IX Iznik,Bandirma,Istanbul-(Tsunami)
10 08 1114 36.50 35.50 IX Ceyhan,Antakya,Maras-(Tsunami)
1268 37.35 35.80 IX Kozan,Ceyhan-(60 000 deaths)
1268 39.75 40.40 IX Erzincan,Erzurum-(15 000 deaths)
08 08 1304 36.50 27.50 X Rodos,Girit,Cyprus
23 09 1344 41.00 29.00 IX Istanbul
03 1354 40.70 27.00 IX Gelibolu,Bolayir,Malkara
20 03 1389 38.40 26.30 IX Izmir ve Khios Island-(Tsunami)
1458 39.75 40.40 X Erzincan,Erzurum-(32 000 deaths)
1462 41.00 29.00 IX Istanbul
03 10 1481 36.00 28.00 IX Rodos,SW Anatolia-(Tsunami)
21 12 1482 39.75 39.50 IX Erzincan,Erzurum
18 08 1493 36.75 27.00 IX Istankoy Island
14 09 1509 40.75 29.00 IX Istanbul,Edirne-(13 000 deaths)
17 06 1584 39.75 39.50 IX Erzincan,Erzurum-(15 000 deaths)
1598 40.40 35.40 IX Amasya,Corum
02 04 1647 39.15 44.00 IX Van,Mus,Bitlis
23 02 1653 37.90 28.30 IX Aydin
06 02 1659 41.00 29.00 IX Istanbul
17 08 1668 40.90 36.00 IX Amasya,Tokat-(faulting 380km.)
10 07 1688 11:00 38.40 27.20 X Izmir-(15 000 deaths,Tsunami)
25 05 1719 40.70 29.50 IX Istanbul,Izmit,Karamursel
04 04 1739 4:30 38.40 27.20 IX Izmir
07 06 1751 37.75 27.00 X Sisam Island,Aegean Sea
29 07 1752 20:00 41.70 26.50 IX Edirne,Havsa
02 09 1754 21:45 40.80 29.40 IX Izmit Bay,Istanbul
22 05 1766 41.00 29.00 IX Istanbul-(Tsunami)
13 08 1822 36.40 36.20 X Antakya,Iskenderun-(20 000 deaths,Tsunami)
18 10 1843 36.25 27.50 IX Rodos,Ege Denizi-(6 000 deaths)
12 10 1845 39.10 26.20 X Midilli Island
21 06 1846 37.75 27.00 IX Sisam Island,Soke
28 02 1851 36.50 29.10 IX Fethiye,Mugla,Rhodos-(Tsunami)
24 07 1852 39.90 41.30 IX Erzurum
28 02 1855 40.20 29.00 IX Bursa,Kemalpasa-(300 deaths) 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
973
11 04 1855 40.20 29.10 X Bursa-(faulting 20 km,1300 deaths)
12 10 1856 36.25 28.00 X Rhodos,Karpatos,Girit-(Tsunami)
13 11 1856 38.25 26.25 IX Rhodos, Aegean Sea
02 06 1859 10:30 39.90 41.30 IX Erzurum-(15 000 deaths)
03 11 1862 3:00 38.40 27.70 IX Turgutlu,Manisa
22 04 1863 36.50 28.00 IX Rodos
23 07 1865 21:30 39.40 26.20 IX Midilli,Canakkale,Gelibolu
07 03 1867 39.10 26.50 IX Midilli-(500 deaths)
23 04 1868 40.00 41.70 IX Erzurum,Kars
02 04 1872 7:45 36.25 36.10 IX Antakya,Samandag-(1800 deaths)
01 02 1873 1:00 37.75 27.00 IX Sisam Island, Izmir,Aydin
03 05 1875 9:00 38.10 30.10 IX Dinar,Civril-(1300 deaths,20 km faulting)
10 1875 40.20 26.40 IX Canakkale
01 11 1875 10:00 39.90 41.30 X Erzurum
13 05 1876 6:00 38.80 30.50 IX Afyonkarahisar-(many deaths)
29 07 1880 4:40 38.60 27.10 IX Menemen,Emiralem,Izmir-(many deaths)
03 04 1881 11:30 38.25 26.10 X Khios Island, Aegean Sea-(4000 deaths)
30 05 1881 38.50 43.30 IX Van,Bitlis,Mus
15 10 1883 15:30 38.30 26.30 IX Cesme, Aegean Sea (1500 deaths)
29 02 1885 18:30 37.20 27.20 IX Aegean Sea
25 10 1889 23:20 39.30 26.30 IX Midilli,Sakiz,Izmir
20 05 1890 39.90 38.80 IX Refahiye,Erzincan
31 03 1893 38.40 38.70 IX Malatya-(469 deaths)
10 07 1894 12:30 40.60 28.70 X Prenses Island,Istanbul
19 08 1895 37.80 27.80 IX Aydin
20 09 1899 10:30 37.90 28.10 IX Nazilli,Aydin,Denizli,Usak

3.1. Tarihte İstanbul Depremleri

İstanbul’da, 325 yılından bugüne kadar 13 şiddetli zelzele meydana geldi. Bu
depremlerde binlerce kişi yaşamını kaybederken, kiliseler, surlar, camiler yıkıldı, dev dalgalar
ve toprakta yarıklar oluştu. Türkiye deprem Vakfı’ndan (TDV) alınan bilgiye bakılırsa, 325, 427,
478, 865, 986, 1462, 1500, 1509, 1719, 1754, 1766 ve 1894 yıllarında aletsel büyüklüğü
tahmini 7 şiddetinde, 553 yılında da aletsel büyüklüğü tahmini 7.6 şiddetinde önemli 13
deprem meydana geldi.
553 senesinde meydana gelen 7.6 şiddetindeki depremde kentteki birçok kilise ile
surların bir kısmı yıkıldı, Marmara Denizi’nde sismik dalgalar oluştu. 1500 yılındaki
depremde ise kentin alçak semtlerinde çok büyük hasar meydana gelirken, 109 cami ile 1070 

deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?


İşçi,2008
974
ev yıkıldı. Surlar ve saray surları kısmen yıkılırken, tahmini 13 bin kişi öldü. Zelzele
Gelibolu ve Dimetoka’da da hasara niçin oldu. İstanbul’da tahribe neden olan depremlerden
1894 yılında meydana gelen depremde ise deniz kıyısında çatlaklar oluştu, Rumeli yakasında
sağlam olmayan binalar yıkıldı ve Kapalıçarşı’nın tavanı çöktü. Adalar’da Karamürsel’de
büyük hasar meydana geldi.
Öte yandan, Kocaeli’de 715 yılında meydana gelen depremde de İstanbul’un üçte biri
yıkıldı. Bu arada, İstanbul’un tarihi binaları merkez üssü Kocaeli olan depremi, hasarsız
atlattı. Topkapı Sarayı, Yerebatan Sarnıcı, Ayasofya Müzesi, Beylerbeyi Sarayı ve tarihi
camiler sarsıntıyı ilk tespitlere bakılırsa hasarsız atlatırken, Dolmabahçe Sarayı’nın Kabul
Salonu’nun üst kısmında minik çatlaklar oluştu, bazı vazolar devrilerek kırıldı.

3.2. Tarihteki Türkiye’de Olan Büyük Depremler

No TARİH SAAT YER ŞİDDET Mag
(Ms)
Can Kaybı Hasarlı
Bina
1 29.04.1903 01:46 Malazgirt (MUŞ) IX 6.7 600 450
2 09.08.1912 03:29 Mürefte (TEKİRDAĞ) X 7.3 216 5540
3 04.10.1914 00:07 BURDUR IX 6.9 300 6000
4 13.09.1924 16:34 Horasan (ERZURUM) IX 6.8 60 380
5 07.08.1925 08:46 Dinar (AFYON) VIII 5.9 3 2043
6 22.10.1926 21:59 KARS - ERMENİSTAN VIII 6.0 355 -
7 31.03.1928 02:29 Torbalı (İZMİR) IX 6.5 50 2500
8 18.05.1929 08:37 Suşehri (SİVAS) VIII 6.1 64 1357
9 07.05.1930 00:34 TÜRK –İRAN SINIRI X 7.2 2514 -
10 19.07.1933 22:07 Çivril (DENİZLİ) VIII 5.7 20 200
11 04.01.1935 16:41 Erdek (BALIKESİR) VIII 6.4 5 600
12 19.04.1938 12:59 KIRŞEHİR IX 6.6 160 -
13 22.09.1939 02:36 Dikili (İZMİR) IX 6.6 60 1235
14 21.11.1939 10:48 Tercan (ERZİNCAN) VII 5.9 43 -
15 27.12.1939 01:57 ERZİNCAN X-XI 7.9 32968 116720
16 13.04.1940 08:29 YOZGAT -KAYSERİ VIII 5.6 - 1000
17 23.05.1941 21:51 MUĞLA VIII 6.0 - 200
18 10.09.1941 23:53 Erciş (VAN) VIII 5.9 192 600

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
975
19 12.11.1941 12:04 ERZİNCAN VIII 5.9 15 -
20 15.11.1942 19:01 Bigadiç (BALIKESİR) VIII 6.1 16 2187
21 21.11.1942 16:01 Osmancık (ÇORUM) VIII 5.5 2 150
22 20.12.1942 16:03 Erbaa (TOKAT) IX 7.0 3000 32000
23 20.06.1943 17:32 Hendek (ADAPAZARI) IX 6.6 336 2240
24 27.11.1943 00:20 Ladik (SAMSUN) IX-X 7.2 4000 40000
25 01.02.1944 05:22 Gerede-Çerkeş (BOLU) IX-X 7.2 3959 20865
26 25.06.1944 06:16 Gediz (UŞAK) VIII 6.0 21 3476
27 06.10.1944 04:34 Ayvalık (BALIKESİR) IX 6.8 30 5500
28 20.03.1945 09:58 Ceyhan-Misis(ADANA) VIII 6.0 13 2500
29 21.02.1946 17:43 Ilgın (KONYA) VIII 5.5 12 3349
30 31.05.1946 05:12 Varto-Hınıs (MUŞ) VIII 5.9 839 3000
31 23.07.1949 17:03 Karaburun (İZMİR) IX 6.6 7 865
32 17.08.1949 20:44 Karlıova (BİNGÖL) IX 6.7 450 3500
33 08.04.1951 23:38 İskenderun (ANTAKYA) VIII 5.8 6 13
34 13.08.1951 20:33 Kurşunlu (ÇANKIRI) IX 6.9 50 3354
35 03.01.1952 08:03 Hasankale (ERZURUM) VIII 5.8 41 701
36 22.10.1952 19:00 Ceyhan - Misis (ADANA) VIII 5.6 10 617
37 18.03.1953 21:06 Yenice (ÇANAKKALE) IX 7.2 265 6750
38 07.09.1953 05:58 Kurşunlu (ÇANKIRI) VIII 6.0 2 230
39 16.07.1955 09:07 Söke - Balat (AYDIN) IX 6.8 23 470
40 20.02.1956 22:31 ESKİŞEHİR VIII 6.4 1 2819
41 25.04.1957 04:25 Fethiye Rodos (MUĞLA) IX 7.1 67 3200
42 26.05.1957 08:33 Abant (BOLU) IX 7.1 52 5200
43 25.04.1959 02:26 Köyceğiz (MUĞLA) VIII 5.9 - 775
44 23.05.1961 04:45 Fethiye Rodos (MUĞLA) VIII 6.3 - 61
45 19.09.1963 18:58 Çınarcık (İSTANBUL) VIII 6.3 1 230
46 30.01.1964 19:45 Tefenni (BURDUR) VIII 5.7 - 39
47 14.06.1964 15:15 MALATYA VIII 6.0 8 847
48 06.10.1964 16:31 Manyas (BALIKESİR) IX 7.0 23 5398
49 13.06.1965 22:01 DENİZLİ VIII 5.7 14 488
50 07.03.1966 03:16 Varto (MUŞ) VIII 5.6 14 1100
51 19.08.1966 14:22 Varto (MUŞ) IX 6.9 2396 20007
52 22.07.1967 18:56 Mudurnu (ADAPAZARI) IX 6.8 89 7116
53 26.07.1967 20:53 Pülümür (TUNCELİ) VIII 5.9 97 1282
54 03.09.1968 10:19 Bartın (ZONGULDAK) VIII 6.5 29 2478
55 23.03.1969 23:08 Demirci (MANİSA) VIII 5.9 - 945
deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
976
56 06.04.1969 05:49 Karaburun (İZMİR) VIII 5.9 53 3072
57 28.03.1970 03:48 Alaşehir (MANİSA) VIII 6.5 53 3072
58 28.03.1970 23:02 Gediz (KÜTAHYA) IX 7.2 1086 19291
59 19.04.1970 15:29 Gediz (KÜTAHYA) VIII 5.8 - 1360
60 23.04.1970 11:01 Demirci (MANİSA) VIII 5.6 - 411
61 12.05.1971 08:25 BURDUR VIII 5.9 57 3227
62 22.05.1971 18:43 BİNGÖL VIII 6.8 878 9111
63 06.09.1975 12:20 Lice (DİYARBAKIR) VIII 6.6 2385 8149
64 24.11.1976 14:22 Muradiye (VAN) IX 7.5 3840 9232
65 05.07.1983 15.01 Biga (ÇANAKKLAE) VIII 6.1 3 85
66 30.10.1983 07:12 ERZURUM - KARS VIII 6.9 1155 3241
67 18.09.1984 15:26 Balkaya (ERZURUM) VIII 6.4 3 570
68 05.05.1986 06:35 Doğanşehir (MALATYA) VIII 5.9 7 824
69 06.06.1986 13:39 Doğanşehir (MALATYA) VIII 5.6 1 1174
70 07.12.1988 09:41 Kars (ERMENİSTAN) X 6.9 4 546
71 13.03.1992 19:08 ERZİNCAN VIII 6.8 653 8057
72 15.03.1992 18:16 Pülümür (TUNCELİ) VII 5.8 - 439
73 06.11.1992 21:08 Doğanbey (İZMİR) VII 6.0 - 55
74 28.01.1994 17:45 MANİSA VI 5.1 - 44
75 01.10.1995 17:57 Dinar (AFYON) VIII 6.1 90 44
76 05.12.1995 18:49 Kığı (TUNCELİ) VI+ 5.7 1 -
77 14.08.1996 01:55 Mecifözü (AMASYA) VI+ 5.6 1 2606
78 22.01.1997 17:57 ANTAKYA VI+ 5.4 1 1841
79 13.04.1998 18:14 Karlıova (BİNGÖL) VI 5.0 - 148
80 27.06.1998 16:55 Ceyhan (ADANA) VIII 6.2 146 31463
81 17.08.1999 03:01 Gölcük (KOCAELİ) X 7.8 17480 73342
82 12.111999 18:57 DÜZCE IX 7.5 763 35519
83 06.06.2000 05:41 ÇANKIRI VII 6.1 1 1766
84 15.12.2000 18:44 Sultandağı (AFYON) VII 5.8 6 547
85 25.06.2001 16:58 OSMANİYE VII 5.5 - 66
86 03.02.2002 09:11 Çay - Sultandağı (AFYON) VII 6.4 44 622
87 27.01.2003 07:26 Pülümür (TUNCELİ) VII 6.2 1 50
88 01.05.2003 03:27 BİNGÖL VII 6.4 176 6000
89 25.03.2004 21:30 Aşkale (ERZURUM) VII 5.6 9 1280
90 02.07.2004 01:30 Doğubeyazıt (AĞRI) VII 5.1 17 1000
91 25.01.2005 Merkez-HAKKARİ 5.4 82
92 14.03.2005 Karlıova-BİNGÖL 5.9 560
93 17.10.2005 Urla-IZMIR 5.8 96

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
977
zelzele NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
978

4. DEPREMDEN KORUNMA VE SONUÇ

deprem bir tabiat olayıdır ve önüne geçmek mümkün değildir. Lüzumlu önlemleri alarak
vereceği zararı ve tahribatı azaltabiliriz(1,3,6,14)

4.1. Deprem öncesi alınacak önlemler:

1) Yerleşim bölgelerini titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve ovalık bölgeleri iskana
açmamalıyız. Evimizi gevşek toprağa haiz eğilimli bölgelere yapmamalıyız.
2) Yapıları zelzele etkilerine karşı dayanıklı yapmalıyız. (Yapı Tekniğine ve İnşaat
Yönetmeliğine uygun, sağlam olarak)
3) İmar planında konuta ayrılmış bölgeler dışındaki bölgelere ev ve bina yapılmamalıdır.
4) Dik yarların yakınına, dik boğazca ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.
5) Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlarda bina yapılmamalıdır.
6) Mevcut binaların dayanıklılıklarını arttırmalıyız.
7) Sigorta sistemine dahil olmalıyız.
8)Ev satın alırken yukarıda belirtilen konuları göz önünde bulundurmalıyız. 9) Bu önlemlerin
yanı sıra, gmeşhurk kullandığımız eşyalarımızın ev içine yerleştirilmesinde aşağıda sayılan 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
979
önlemleri almalıyız: - Dolap üzerine konulan eşya ve ofis malzemelerin kayarak düşmesini
önlemek için plastik tutucu araç-gereç kullanmalıyız.
- Soba ve öteki ısıtıcıları sağlam malzemelerle duvara yada yere tespit etmeliyiz. -Dolaplar ve
devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara tespit etmeliyiz.
- Duvar bölmeleri ve panoları zikzak düzende yerleştirip, yere tespit etmeliyiz.
- Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. Cihazları bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak
şekilde tespit etmeliyiz.
- Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düşmeyecek bir konumda sabitlemeli ve
kırılmayacak bir şekilde depolamalıyız. Bu maddelerin üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler
koymalıyız.
- Gaz ne kadarağı ve yangına karşı, gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirmeliyiz.
- Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yolları
işaretlemeli, buralara gereksiz eşya ve araç-gereç koymamalıyız.
- Bir deprem planı hazırlayıp, bu plana göre nasıl davranmamız gerektiğinin tatbikatını vakit
süre yapmalıyız.
- Bina yönetimince önceden belirlenen, konut veya işyerinin özelliği ve büyüklüğü bakımından
uygun yangın söndürme aletinı ne olursa olsun bulundurmalı ve periyodik bakımlarını da
yaptırmalıyız. - Asansörlerin kapı yanlarına "deprem sırasında Kullanılmaz" levhası
asmalıyız.
- lüzumlu İlk yardım malzemesi, yedek pil ve pilli radyo, el feneri, temizlik malzemeleri,
sinyal düdüğü, mum, kibrit, kuru gıda ve bisküvi gibi malzemeleri bir çanta içinde her an
hazır bir şekilde bulundurmalıyız.
Aile bireyleri ile topluca zelzele esnasında iyi mi korunacağımız hususunda söyleşi ve
alıştırmalar yapmalıyız. - Aile bireylerimiz ile iletişimi iyi mi sağlayacağımızı ve eve
ulaşamayacağımız durumlar için alternatif buluşma yerlerini planlamalıyız.-Depremin gece
meydana gelebileceğini düşünerek, yatağımızı pencerenin önünden ve eşyaların dökülebileceği
yerlerden uzak yerleştirmeliyiz.
4.2. Zelzele sırasında alınacak önlemler:
I. Bina İçerisinde
1- ne olursa olsun panik yapmamalıyız. Sabitlenmemiş dolap, raf, pencere vb. Eşyalardan uzak 

deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?


İşçi,2008
980
durmalıyız. Var ise sandalyelerle desteklenmiş masa altına yada dolgun ve hacimli koltuk,
kanepe, içi dolu sandık gibi koruma sağlayabilecek eşya yanına çömelmeli veya uzanmalıyız.
Başımızı iki elimizin arasında alarak yada bir koruyucu (yastık, kitap vb) malzeme ile
korumalıyız. Sarsıntı geçene dek beklemeliyiz.
2- Tekerlekli sandalyede isek tekerlekleri kilitleyerek başımızı ve boynumuzu korumaya
almalıyız.
3- Mutfak, imalathane, laboratuar benzer biçimde iş aletlerinin bulunduğu yerlerde; ocak, fırın ve bu gibi
cihazları kapatmalıyız. Dökülebilecek araç-gereç ve maddelerden
uzaklaşmalıyız. Birinci maddede açıklandıği şekilde kendimizi korumalıyız.
4- Sarsıntı geçtikten sonrasında elektrik, gaz ve su vanalarını kapatmalıyız. Soba ve
ısıtıcıları söndürmeliyiz. öteki güvenlik önlemlerini almalıyız ve daha önceden hazırlanmış
acil konum çantası ile lüzumlu olan eşya ve malzemeyi yanımıza alarak derhal binayı daha önce
tespit ettiğimiz yoldan terk edip toplanma bölgesine gitmeliyiz.
5- Merdiven, balkon, koridor ve geniş sahanlı yerlerden, kolonlardan ve pencerelerden
uzaklaşmalıyız.
6- Okulda isek sınıfta kalarak sağlamsa sıra altlarına veya sıra yanına birinci maddede
açıklandıği şekilde başımızı korumalıyız.
7- ne olursa olsun asansör kullanmamalıyız. Asansörde isek kat çıkış düğmesine basarak asansörü
terk etmeliyiz.
II. Bina haricinde
1- Enerji hatlarından, öteki binalardan ve duvar diplerinden uzaklaşmalıyız. Açık arazide
çömelerek etraftan gelen tehlikelere karşı hazırlıklı olmalıyız.
2- Deniz kıyısından uzaklaşmalıyız.
3- Toprak kayması, taş yada kaya düşebilecek yamaç altlarında bulunmamalıyız. Böyle bir
ortamda isek en seri şekilde güvenli bir ortama geçmeliyiz.
4- Binalardan düşebilecek baca, cam kırıkları ve sıvalara karşı tedbirli olmalıyız.
5- Toprak altındaki kanalizasyon, elektrik ve gaz hatlarından gelecek tehlikelere karşı dikkatli
olmalıyız.
III. Araç Kullanırken
1- bulunduğumuz yer güvenli ise durmalı ve araç içinde kalmalıyız. Araç karayolunda seyir 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
981
halinde ise; yolu kapatmadan sağa yanaşıp durmalıyız. Kontak anahtarını yerinde bırakıp,
pencereler kapalı olarak araç içerisinde beklemeliyiz. Ancak sarsıntı durduktan sonrasında açıkalanlara gitmeliyiz.
2- normal trafikten, ağaçlardan, direklerden ve enerji nakil hatlarından mümkün olduğu kadar
uzaklaşmalıyız.
3- Araç meskun mahallerde ise veya güvenli bir yerde değilse; aracı durdurmalı, kontak
anahtarı üzerinde bırakılarak aracı terk etmeli ve açık alanlara gitmeliyiz.
IV. Metroda veya diğer Toplu Taşıma araçlarında
1- Gerekmedikçe, kesinlikle metro ve trenden inmemeliyiz. Elektriğe kapılabilir yada diğer bir
tren çarpabilir.
2- Trenin içinde, sıkıca tutturulmuş askı, korkuluk yada herhangi bir yere tutunmalıyız.
3- Metro yada tren personeli tarafından verilen talimatları izlemeliyiz.
4.3 deprem sonrası alınacak önlemler
1- ne olursa olsun panik yapmamalıyız.
2- Sarsıntı kesilince önceden hazırladığımız afet çantası ile acil ihtiyaç duyulacak öteki
malzemeleri (giysi, battaniye, su ve besin şeklinde) yanımıza alarak derhal bulunmuş olduğumuz yeri
önceden belirlediğimiz yollardan terk etmeli ve toplanma yerine gitmeliyiz.
3- Yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, İlk yardım ve enkaz kaldırma
çalışmalarında yardımcı olmalıyız.
4- İkinci sarsıntı ihtimaline karşı önlemli olmalıyız.
5- Telefon hatlarını meşgul etmemeliyiz.
6- Yollarda hasta ve yaralı nakli yapılacağı için trafiği engellememeliyiz.
7- zelzele hakkında söylenti ve dedikodulara inanmamalıyız.
8- Aile içinde birbirimizle dayanışma halinde olmalıyız. Özellikle çocukları vakasın etkisinden
uzaklaştırmalıyız.
9- Kurtarma ve sosyal yardımlar esnasında panik ve kargaşaya yol açmadan ilgili ve görevlilere
yardımcı olmalıyız.
10- Bina zarar görmüş ise içeri girmek için minimum bir saat beklemeliyiz. İlgililerin duyurusu
doğrultusunda hareket etmeliyiz. 
Deprem NEDİR VE NASIL KORUNURUZ ?

İşçi,2008
982
11- Deniz kenarı yerleşimlerinde, dev dalgaların oluşması mümkünlığına karşı deniz kenarından
uzaklaşmalıyız.
12- Toplu iskan bölgelerindeki kurallara ve yöneticilerin yönergeına mutlaka uymalı, anarşi,
dedikodu ve huzursuzluğa izin vermemeliyiz.
13- Özellikle iskan bölgelerinde halkın sağlığı için temizlik kurallarına uymalı ve uymayanları
uyarmalıyız.
14- Başkalarının da ihtiyacı olabileceğini düşünerek ihtiyacımızdan fazla yardım malzemesi
talebinde bulunmamalıyız. 

Journal of Yasar University,
3(9), 959-983
983
KAYNAKLAR
1- http://www.Koeri.Boun.Edu.Tr/sismo/
2- http://en.Wikipedia.Org/wiki/Seismic_wave
3- http://www.Seismo.Helsinki.Fi/english/index.Htm
4- http://www.Guclendir.Com/html/mut4.Htm 5-http://www.Koeri.Boun.Edu.Tr/sismo/
6- T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı,deprem Araştırma Dairesi Başkanlığı,
7-http://www.Zelzele.Gov.Tr/
8- http://sismo.Zelzele.Gov.Tr/deprem/SONDEPREMLER/sondepremler.Php
9-http://sismo.Zelzele.Gov.Tr/
10-http://sismo.Deprem.Gov.Tr/VERITABANI/turknetkatalog.Php
11-http://sismo.Zelzele.Gov.Tr/VERITABANI/hasar.Php
12-http://www.Koeri.Boun.Edu.Tr/bilgi/buyukluk.Htm
13-http://www.Koeri.Boun.Edu.Tr/sismo/default.Htm
14-http://www.Ssgm.Gov.Tr/depkorunma.Asp
15.-www.Kaliteliresimler.Com/cat854.Htm
16- www.Koeri.Boun.Edu.Tr/scripts/lst5.Asp (SON DEPREMLER) 

Reklam 970x90