MASIGNCLEAN101

Depem Sonrası Altın Oluşumu

Depremden Sonra Altın Oluşur Mu Sorularına Yanıt 

Depremden Sonra Altın Oluşur Mu Sorularına Yanıt



Altın yataklarının yer kabuğundaki çatlaklardan akan sıcak su akıntılarının getirmiş olduğu mineral birikiminden oluştuğu biliniyor. Yeni yapılan araştırmalar ise bu birikimin aslında saniyenin onda birlik bir diliminde gerçekleşebileceğini ortaya çıkardı.

Queensland Üniversitesi'nden sismolog, Dion Weatherley işlemin “Fay dürtülerinin”-birbiri arkasına uzanan ana kayadaki fay hatlarına bağlanan zig zag çatlaklar- olduğu noktalarda gerçekleştiğini söylemiş oldu. Bir zelzele gerçekleştiği anda, ana fay hatları birbirlerine o fay yönü itibariyle sürtünürler. Ama bu sırada fay dürtüleri o sarsıntı etkisiyle açılır. Weatherley ve yardımcı yazarı, jeokimyager Richard Henley’in merak ettiği nokta ise bu fay dürtülerinde ilerleyen sıvıların deprem anında ne olduğuydu.

Çalışmaları ve hesaplamaları etkisi altına alan bir gerçeği ortaya çıkardı: Dünya derinliğindeki yüksek basıncı hızla düşüren ve yüzeyde hissettiğimiz basıncın yaşanmasını elde eden çok hızlı bir basınçsızlaştırma. Örnek vermek gerekirse 11 kilometre derinliğinde gerçekleşen 4 büyüklüğünde bir zelzele ani bir şekilde oluşturulan fay dürtüsünde ki basıncın 290 megapaskal'dan (MPa) 0.2 MP'a düşmesine sebep olabiliyor. Karşılaştırma yaparsak deniz seviyesindeki basınç 0,1 MPa’dır. Weatherley “kısaca net 1000 kattan oluşan bir basınç düşüşüne bakıyorsunuz.” diyor.

Depem Sonrası Altın Oluşumu - Deprem Anında Altın Oluşur Mu?


Yaklaşık 390oC olan minarel yüklü su, bu tür bir basınç değişimi yaşayınca hızlı bir halde buharlaşıp kuvarsları oluşturan silikonun ve altının sudan ayrılmasına ve ani bir halde buluştukları kaya yüzeyinde kristalleşmesine yol açıyor -mühendislerin ani buharlaşma veya flash depozition dedikleri işlem. Nihayetinde çevredeki kayalardan sızan sıvılar yarığa ilerler ve ilk basıncı dengelerler. Ama bu çabuk gerçekleşmiyor ve bu vakit boşluğu sırasında tek bir deprem, çok küçük bile olsa altın damarı oluşturabiliyor.

Aklınıza daha büyük bir depremin yaratacağı daha fazla tazyikla bu damar oluşumunda artışa sebep olabileceği gelmiş olabilir; sadece bu daha az bir verim veriyor. Weatherley’nin söylemiş olduğine gore “Görülüyor ki bu ufak büyüklükteki depremler ayrıcalıklı olarak fay sistemlerinde daha sık gerçekleşiyor, bu işlem belki de ekonomik altın depolarının oluşmasını tetikleyen ana etkendir,”. Weatherley buna ek olarak, bir depremden sonra arkada kalan altın miktarının azca olmasının nedenin yeraltı sularının yalnızca milyonda (1 ppm) bir kısmının bu kıymetli elementi taşıması olduğunu söyledi. Fakat Yeni Zellanda’nın Alpine Fay hattı benzer biçimde çok aktif bir zelzele alanının 100.000 yılda işletilebilir miktarda altını depolayabileceğini de ekledi.

Deprem Sonrası Altın Oluşur Mu - Diğer Bilim İnsanlarının Görüşü 


Fakat depremler altın için tek kataklismik kaynaklar değil. Volkanlar ve onların yeraltı su sistemleri aynı şekilde üretken, en azından kıymetli metali üretme aşamasında. Weatherley ve Henley  aynı sistemin volkanların altında da gerçekleştiğini önerseler de  Jamie Wilkinson , Imperial College London’da jeokimyager, bunun ilgisi olmadığını söyledi. Wilkinson “Volkanların altında, altının çoğu depremler esnasında halen etken olan faylarda birikmiyor, bu çok farklı bir mekanizma.

Weatherley, araştırmacıların uzaktan sensör tekniklerini kullanarak fay dürtülerinin yoğunlukta olduğu gömülmüş kayalıklarda yeni altın yataklarını bulabileceklerini söylüyor. “Dürtülerin çok olduğu fay sistemleri altınların daha çok yayıldığı noktalar olabilir” diye açıklıyor.

Taka’aki Taira’nın öteki bir görüşü ise bulgunun bilime yönelik kıymeti. Bu bulgu kuvarsların fay dürtülerinde nasıl oluştuğunu göstermek dışında, dürtülerdeki sıvı basıncının nasıl eski seviyesine döndüğünü açıklar düzeyde -bu da ilk depremden sonrasında zeminin ne kadar hareket ettiğini etkileyen bir olgu. Taira bildiğim kadarıyla, halehazırda sıvı basınç değişimlerini artçı olasılık tahminleriyle birleştirmedik” diyor. “Bunları bütünleştirme zelzele tahminlerimizi geliştirebilir.”




Yorumlar İçin Tıklayın 3 Yorum Var:

  1. İlk kez duyuyorum böyle bir şeyi şaşırttı doğrusu beni. Siteniz bir harika çok güzel içerikler paylaşılıyor. Daha fazlası için takipteyiz....

    YanıtlaSil
  2. Merhaba güzel bilgili bir paylaşım olmuş. Başlığı okuyanlar altın aramaya başlar artık. İlk kez böyle bir şey duydum. Değişik bilgileri bekliyorum...

    YanıtlaSil
  3. ne kadar muhteşem bir oluşum. çok şaşırdım...

    YanıtlaSil

Reklam 970x90